Ook de nieuwsbrief van Architectuur Informatiecentrum Alkmaar ontvangen? Schrijf je in!

Archief AIA-Film 2012

Amsterdam aan het IJ

Overhoeks
Na onze succesvolle excursie op woensdag 30.05.2012 j.l. borduren wij graag verder over deze grote ontwikkelingen langs de Amsterdamse IJ-oevers. De afgelopen tien jaar verrees het ene na het andere spectaculaire gebouw met als laatste pronkstuk EYE Film Instituut Nederland. Regisseur Remy Vlek zal tijdens deze avond verder toelichten en verhalen over de architectuur, stedenbouw, geschiedenis en toekomst van de IJ-oevers.

Amsterdam, Stad aan het IJ

In de twintigste eeuw is het in het havengebied van het Amsterdamse IJ een komen en gaan van vrachtschepen en passagiersschepen. Vanaf de jaren zeventig verdwijnt de havenfunctie echter en de  IJ-oevers verworden tot een desolaat gebied.
Eerst wordt er een snelweg met kantoren gepland langs de Zuid Oevers maar dat project mislukt. Begin 2000 komt er een revolutie in het denken over de stedenbouw langs de IJ oevers: de  ontwikkeling van de afzonderlijke deelgebieden zoals Westerdok, Oosterdok en Silodam met culturele gebouwen als nieuwe publiekstrekkers en behoud van oude havengebouwen.
 
De IJ-oevers transformeerden tot een nieuw stadscentrum van Amsterdam en tot een bijzondere vorm van openbare ruimte: een uitgestrekte watervlakte waar steeds weer nieuwe, boeiende stadsgezichten zich aan de bezoeker ontvouwen. Indrukwekkend zijn bijvoorbeeld het kleurrijke appartementengebouw Silodam, het Muziektheater met zijn riante buitenterras, de nieuwe Openbare Bibliotheek (OBA) met zijn monumentale entree en het futuristische Eye Film Instituut dat aan een ruimteschip doet denken.

Recent gaf de economische crisis een onverwachtse wending aan de ontwikkelingen. Ambitieuze plannen worden gedwarsboomd en een nieuwe periode van bezinning is aangebroken.  Zo is op het terrein van de oude NDSM Werf, op een paar gebouwen na, nog niet veel gerealiseerd. Het is  een charmant ongeordend terrein waar mensen graag komen om rond te kijken. Stedenbouwkundige Bart Stewart observeert: ‘Gebruik die crisis nou, om het niet allemaal in deze periode vol te plempen. Want dan kun je misschien fasegewijs tot het inzicht komen dat het leeg kan blijven!’ Aan het woord komen verder architecten als André van Stigt, Jo Coenen, Trude Hooykaas, evenals supervisor voor de openbare ruimte Michael van Gessel en architectuurcriticus Maarten Kloos. Zij vertellen kritisch over zowel de architectuur als over de stedenbouwkundige initiatieven rondom het IJ.
 
Film: regie Remy Vlek, 2012
taal: Nederlands
duur: 53 minuten

Architectuur als middel

Twisted Tower
Tijdens deze avond wordt inzicht gegeven over het inzetten van architectuur als branding, als merk, als marketing. Verschillende steden en bedrijven gebruiken architectuur om hun stad of visie te promoten. Woningcorporatie Ymere start de avond met hun visie over het gebruik van architectuur om projecten, wijken, ontwikkelingsgebieden en ‘Ymere’ aan de man te brengen. Ymere is een daadkrachtige en innovatieve woningcorporatie, actief in de metropoolregio Amsterdam. De nieuwe vestiging Noord-Kennemerland is gehuisvest in de nieuwbouw van Het Bolwerk aan de Helderseweg 1 te Alkmaar. Ymere beheert ruim 83.800 woningen, winkels en bedrijfsruimten en ontwikkelt daarnaast nieuwe huur- en koopwoningen en maatschappelijk vastgoed.
Het geld dat Ymere verdient met de commerciële activiteiten herinvesteert Ymere in volkshuisvesting en maatschappelijke projecten. Het doel: het creëren van buurten met perspectief waar mensen willen wonen, werken en groeien. 
Na deze inleiding starten we met de documentaire over Turning Torso. De Turning Torso moet Malmö op de kaart zetten zoals het Guggenheim museum in Bilbao dat heeft gedaan. Deze documentaire gaat over het ontwerpen en bouwen van de hoogste woonflat van Europa. De twee hoofdrolspelers hebben veel op het spel staan: de wereldberoemde architect, Santiago Calatrava en de directeur van een coöperatieve woningbouwvereniging, Johnny Örbäck.

The Socialist, the Architect and the Twisted Tower
Een dramatisch verhaal achter de schermen over de bouw van Santiago Calatrava’s TurningTorso in Malmö. Een 190 meter hoog, gedraaid woongebouw, dat aangewezen is als ‘s werelds beste woongebouwproject’ op Mipim in Cannes, 2005. We volgen het project vanaf de eerste schep in de grond tot het moment waarop de stad haar nieuwe beeldmerk kreeg.
Een film die de netelige confrontatie tussen droom en werkelijkheid toont: culturele botsingen, financiële crisis en zware persoonlijke nederlagen. Een gevaarlijk project: de deposito's zijn hoog, iedereen heeft iets te verliezen.
 
Johnny Örbäck is een voormalige sociaal-democratische top-politicus. Op dit moment is hij MD bij HSB Malmö. Hij ziet Calatrava’s beeldhouwkunst en wordt verliefd. Een idee is geboren. Zou het mogelijk zijn zo'n huis te bouwen op het oude scheepswerfgebied in Malmö? Santiago Calatrava is een kunstenaar, een ingenieur en een architect. Hij bouwde bruggen, luchthavens, en operahuizen over de hele wereld. TurningTorso is zijn eerste wolkenkrabber. Het kan niet fout gaan. Het zal de weg leiden naar de hoofdstad van alle wolkenkrabbers: New York City.
 
De eerste schep wordt de grond ingezet en het project groeit, het budget wordt steeds opnieuw overschreden. Johnny Örbäck zet zijn eigen reputatie op het spel. "Als dit project in de problemen komt, zit ik in de problemen!". De jaren gaan voorbij en het project wordt vertraagd. In Malmö is een razend debat over dit ‘paradepaardje voor de rijken’. De begroting is nu overschreden met bijna 800 miljoen. De druk op alle betrokkenen is enorm. Zal het überhaupt mogelijk zijn de toren af te maken? Door deze belangrijke personages krijgen we een uniek kijkje in de wereld van de architectuur en van wat er gebeurt als een visie geconfronteerd wordt met de harde feiten van de werkelijkheid.
 
Regie documentaire: Fredrik Gertten
Taal: Zweeds en Engels (Engelse ondertiteling)
Duur: 58 minuten

Dutch Design

Mission statements
Mission Statements
In 1991 startte het Ministerie van Buitenlandse Zaken een omvangrijk project voor de bouw van een reeks nieuwe ambassades. De promotie van Nederlandse architectuur in het buitenland stond daarbij voorop. Twintig jaar later wordt in de film Mission Statements een bezoek gebracht aan vier van de meest spraakmakende nieuwe ambassades. De film laat vier Nederlandse ambassades zien in de plaatsen Paramaribo (architect: Lucien Lafour), Maputo (architect: Claus en Kaan), Addis Abeba (architect: Dick van Gameren en Bjarne Mastenbroek) en Berlijn (architect: Rem Koolhaas / OMA). De documentaire is een onthullend relaas over het culturele aspect in de internationale diplomatie en toont de soms hilarische misverstanden die daar uit voortkomen. Mission Statements is daarmee een ongewoon portret over de Nederlandse identiteit.

De film laat de omgeving van de ambassades zien en zoomt vervolgens in op hoe de gebouwen functioneren. Ook komen de architecten aan het woord om een toelichting op het ontwerp te geven. Hoogtepunt in de documentaire is de demonstratie van de talrijke bijzondere deuren in de ambassade te Berlijn, waaronder een verborgen 'James Bond deur'.

regisseur: Jord den Hollander
taal: Nederlands (Engels ondertiteld)
duus: 60 minuten

Beeldmerk van de stad

Ypke
De avond zal worden ingeleid door Pieter Bannenberg van NL Architects uit Amsterdam. NL Architects ontwierp het Groninger Forum in het centrum van Groningen. In 2005 presenteert de gemeente Groningen een plan voor een nieuwe en levendige oostwand. Daarin is de oude rooilijn hersteld om de Grote Markt haar vooroorlogse proporties en intieme sfeer terug te geven. De bestaande bovengrondse parkeergarage wordt gesloopt en komt ondergronds terug. Door de verschuiving van de gevelwand en de sloop van de bestaande parkeergarage ontstaat een nieuw stadsplein waarop het 45 meter hoge Groninger Forum zal verrijzen. Dit gebouw van ongeveer 17.000 m2 groot zal naar verwachting medio 2016 gereed zijn.

Ypke

Documentaire over Ypke Gietema, oud-wethouder Ruimtelijke Ordening in Groningen van 1978 tot 1992. Het accent ligt op zijn stedenbouwkundig beleid: omstreden en bewonderd. Het Groninger Museum, de Openbare Bibliotheek, de Hoornse Meer, de Waagstraat, dit zijn enkele grote projecten die in zijn tijd tot stand kwamen. Met architecten als Mendini, Grassi, Koolhaas e.a realiseerde hij deze culturele daad. Naast Gietema (geb. 1942) komen mensen die hem van nabij kennen aan het woord, zoals oud-museumdirecteur Frans Haks, oud-burgemeester Hans Ouwerkerk, architect Jurjen van der Meer, RO directeur Arie Wink en journalist John Geyp.

regie: Jasper Huizing en Lotte Veltman
taal: Nederlands
duus: 60 minuten

Prijsvragen

Lost Town
Marjolein Van Eig leidt de avond in met een verhaal over haar verliezende inzending voor Europan prijsvraag. De avond laat twee verhalen samen komen. Die van een winnend en een verliezend ontwerp. Beide verhalen laten een mooi en eerlijk beeld zien van prijsvragen en de problematiek hier omheen. Haar verliezende prijsvraag zal niet gerealiseerd worden maar wat gebeurt er met winnende inzendingen. De film 'Lost Town' laat zien dat hierna nog veel obstakels zijn die overwonnen moeten worden.

Lost Town
Anne Niemann & Johannes Ingrisch winnen de ideeënprijsvraag voor een monument aan de kust van Suffolk. Door kusterosie is in de loop der tijd een deel van het dorp weggevaagd en het overblijvende deel is niet goed beschermd. Het winnende ontwerp laat dit gegeven op een poëtische wijze zien: een staalconstructie midden op zee representeert de kerken van het verloren gegane dorp. Maar in de publieksconsultatie van de gemeente met 114 inwoners blijkt er meer aan de hand. Een documentaire laat zien wat allemaal gebeurt tussen droom en daad.

regisseur: Jörg Adolph
taal: Duits (Engels ondertiteld)
duur: 93 minuten